Ensibuko ya chili peppers .

Ensibuko y’entungo esobola okuddirira okutuuka mu bitundu eby’obutiti ebya Central ne Latin America, ng’ensi zaayo ezisookerwako ze zisibuka mu Mexico, Peru, n’ebitundu ebirala eby’enjawulo. Akawoowo kano kalina ebyafaayo bingi ng’ekirime eky’edda ekirimibwa, era olugendo lwakyo okwetoloola ensi yonna lwatandika entangawuuzi za chili bwe zaayingizibwa mu Bulaaya okuva mu nsi empya mu 1492, oluvannyuma ne zituuka mu Japan wakati wa 1583 ne 1598, era okukkakkana nga zikola ekkubo erigenda mu mawanga g’obugwanjuba bwa Asia mu kyasa eky’ekkumi n’omusanvu. Leero, entangawuuzi za chili zirimibwa nnyo mu nsi yonna omuli ne mu China, nga ziraga ebika n’ebika eby’enjawulo.

Mu China, okuyingiza entangawuuzi za chili kwaliwo wakati mu lulyo lwa Ming. Ebiwandiiko by'ebyafaayo, naddala ebisangibwa mu "The Peony Pavilion"'s "The Peony Pavilion," biyita "ebimuli bya pepper" mu kiseera ekyo. Okunoonyereza kulaga nti entangawuuzi za chili zayingira China nga ziyita mu makubo abiri amakulu: ekisooka, nga giyita ku lubalama lw’ennyanja mu bugwanjuba bw’obuvanjuba bwa Asiya okutuuka mu bitundu nga Guangdong, Guangxi, Yunnan, n’ekyokubiri, nga ziyita mu maserengeta, nga zituuka mu bitundu nga Gansu ne Shaanxi. Wadde ng’ebyafaayo by’okulima bitono nnyo, China efuuse esinga okukola entangawuuzi mu nsi yonna, esukkulumye ku Buyindi, Indonesia, ne Thailand. Ekisinga okwewunyisa, entangawuuzi okuva mu Handon, Xi'an, ne Chengdu zimanyiddwa nnyo mu nsi yonna, nga zirina "Xi'an Pepper," era zimanyiddwa nga Qin Pepper, nga zifuna ettutumu olw'engeri yaayo ennyuvu, n'enviiri ezinyiga, langi emmyufu eyakaayakana, n'obuwoomi obw'akawoowo.

Engabanya y’ebika bya chili mu China eraga eby’okwegomba mu kitundu. Ebitundu by’obugwanjuba biraga enkolagana ey’amaanyi eri ebika eby’akawoowo nga entangawuuzi za chaotian, line peppers, xiaomi peppers, n’entungo z’endiga z’endiga. Entangawuuzi zino zikuwa obuwoomi obw’enjawulo, okuva ku buwoowo obulimu obuwoomi okutuuka ku buwoomi obuwoomerera era obw’akawoowo. Ebitundu ebimu byettanira ebika ebitono, nga Shanghai Bell Pepper, Qiemen Bell Pepper, ne Tianjin entungo ennene, emanyiddwa olw’obunene bwazo n’obugumu, n’olekawo obuwoomi obuwoomerera obulungi, obuwoomerera nga tebulina bbugumu lingi.

Chili peppers mu China zikola ebintu bingi, nga zikozesebwa mu stir-fries, emmere efumbiddwa, okukozesa embisi, n’okusiika. Okugatta ku ekyo, zikolebwamu ebirungo ebimanyiddwa ennyo nga chili sauce, chili oil, ne chili powder, ekiyamba mu kufumba okw’enjawulo.